LỊCH SỬ CÂY LÚA MIỀN TRUNG VÀ
TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA HIỆN NAY
Ở MIỀN TRUNG VÀ TÂY NGUYÊN

“Lũ trái mùa tại miền Trung rơi đúng vào cao điểm nông dân đang ngâm ủ giống và gieo sạ cho vụ lúa đông xuân nên đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Hiện nông dân không chỉ “khát” lúa giống mà còn phải tìm lời giải khẩn cấp cho “bài toán” chuyển đổi cơ cấu giống dài ngày sang ngắn ngày”.

Đó là những thông tin chúng ta thường gặp trên các trang báo trong những mùa lúa ở Miền Trung và Tây Nguyên. Trong tham luận: Lịch sử cây lúa Miền Trung và tình hình sản xuất lúa hiện nay của TS Hoàng Minh Tâm – Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ sẽ tập trung giới thiệu những bộ giống phù hợp với khí hậu của vùng đất này.

So với vùng lúa ĐBSCL thì quĩ thời gian cây lúa miền Trung phát triển trên đồng ruộng khá dài (cuối tháng 11 đến cuối tháng 9 hàng năm), năng suất hai vụ khá ổn định 5-6 tấn/ha. Tuy nhiên, sự đối mặt với điều kiện như nhiệt độ thấp ở đầu năm và mưa dầm nhiều ngày, hay lũ tiểu mạn, lũ về sớm và bão ở cuối năm (xảy ra bất thường), nóng, hạn, gió tây khô thường gặp tháng 6, tháng 7 hàng năm nên cây lúa của miền Trung đòi hỏi có tính chống chịu thời tiết cao. Trong điều kiện gặp lạnh kéo dài, cây lúa đẻ nhánh kém, một số giống lúa chuyển giai đoạn sinh thực sớm trổ bông không thoát, không đậu hạt, khô đầu bông dễ bị thất thu. Gặp nóng và khô hạn cũng vậy, lúa không phát triển nếu nóng quá dễ bị thối gốc, gây chết ...gặp mưa, gió nhiều cây lúa dễ bị đổ ngã, gây úng, năng suất thấp đến mất trắng ...Bởi vậy, trong cơ cấu giống lúa phải đa dạng, ít nhất 4-5 giống/tiểu vùng, mùa vụ cũng phải rãi ra trong khoảng thời gian cho phép và điều khiển thời gian trổ của cây lúa ở những thời điểm có thời tiết an toàn nhất.

Từ đặc điểm đó, TS Hoàng Minh Tâm khẳng định: Các giống lúa thuần phát triển các tỉnh DHNTB như DV 108, ĐB6, TB-R1, ML48, ML202, ĐB5, TH41, KD đột biến, ML203, TH6, OMCS96, ML49, Q5, HT1, KD18, Xi23, X21, NX30, BM9855, DH99-81, 13/2. Một số giống lúa triển vọng đang đưa vào sản xuất thử như RNT3, 24SS (NDH3), AN13, BM9962, SH2, PC6 ...Các giống lúa lai như Nhị ưu 838, B-TE1, Nghi Hương 2308, Nông Ưu 69, TH3-3, VL20. Nhóm giống dài ngày (trung ngày) sản xuất chủ yếu các tỉnh Đà Nẵng, Quảng Nam và Quảng Ngãi. Tuy nhiên, các giống lúa này thường gặp rũi ro rất lớn như trận lũ ngày 2-8/9/09 các tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi bi mất hàng ngàn ha do không kịp thu hoạch, trong khi các giống chín sớm cho năng suất cao, thu hoạch an toàn.

Giống lúa thuần phát triển các tỉnh Tây Nguyên như IR64, VND95-20, ĐV108, ML48, HT1, OMCS2000, IR59606, OM3536, 13/2, Xi23, KD18, Q5, AS996, JASMINE85, TH85, ĐB6, TB-R1. Giống lúa lai Nhị ưu 838, Bắc Ưu 903, B-TE1, Nhị ưu 838, Nhị Ưu 725, PHB71...Một số giống đang sản xuất thử như VN124, VN121, PC10, BM207 ...

Tuyết An